Canvas

प्रिय शाई पेन यासं ,       तब्बल २० वर्षानंतर तुला हातात घेतले आणि लिहायला लागल्यावर आठवले ते दहावीचे पेपर्स  बोर्डाची परीक्षा. टिपिकल शाईचा वास, एकाच वेळी २-३ पेन्स जवळ ठेवणे, एकातील शाई संपली तर दुसर हव म्हणून तयारी आणि त्यावरून शाळेची आठवण झाली. शाळा संपली आणि तुझे महत्व कमी कमी होत गेले. बहुदा मनाला आणि हाताला वळण लावण्याचे दिवस संपले म्हणून असावे .       काही काळ तुझी जागा स्टायलिश बॉलपेन आणि जेलपेन यांनी घेतली. आणि मग संगणकाच्या वापरानंतर तर लिखाणाची गरज राहिली नाही. त्यामुळे एके काळी आमच्याशी घनिष्ट नात असणारा तू आता तर  कित्येकांच्या आठवणीत देखील राहिला नाहीस.  काळाचा महिमा दुसर काय .               खरोखर काही गोष्टी अशा असतात कि विशिष्ट परिस्थितीशी वा प्रसंगाशी त्याचं नात जोडलेलं असत.  ड्रेसला पडलेले शाईच्या पेनाचे डाग, शाई निट यावी म्हणून झटकताना वह्या पुस्तकांवर नकळतपणे पडलेला शाईचा शिंतोडा. त्यामुळे नेमकी महत्त्...

पंचपक्वान्नाची  मेजवानी  एखाद्या खादाड माणसाला जर पंचपक्व्वाने दिली तर काय होईल ? त्याला काय आणि किती खाऊ  असे वाटेल. तसेच गेले दोन दिवस  २८ व  २९ फेब्रुवारी २०१६ ला   पुण्यातील साहित्य प्रेमीना झाले असेल.  महाराष्ट्र टाईम्स ने जागतिक मराठी भाषा दिनाच्या निमित्ताने साहित्य रसिकांना पंचपक्वान्नाची मेजवानी दिली.  अनुवाद लेखन, कथा लेखन,  नाटक , चित्रपट-पट- कथा लेखन या कार्यशाळा तसेच  कवी कट्टा, कवितेच गाणं होताना, ऐतिहासिक लेखनाला मागणी कशाने, लय पश्चिमा,  राजकीय कविता, चर्चा सत्र  या सारखे सुंदर कार्यक्रम सादर केले.  खरोखरच अशा प्रकारे मराठी दिन साजरा करणे हे प्रशंसनीय आहे. नुसते मराठी बोला, मराठी वाचा अस म्हणून काही होत नाही त्यासाठी मराठी वर प्रेम करणाऱ्या लोकांना एकत्र करून त्यांच्यात संवाद घडवणे हे मोठे काम मटा करत आहे, आणि ते हि कोणताही प्रकारचे शुल्क न आकारता.      

सुरेल मैत्री ४       वाऱ्याच्या गतीने दिवस पळत होते सुदैवाने बाबंची तब्येत सुधारत होती. आता आयसीयू मधून बाबांना बाहेर आणायचा दिवस उजाडला. त्या दिवशी सगळे खूप आनंदात होतो. संदीप , त्याचे घरचे यांना देखील खूप आनंद झाला होता. चार दिवस सतत काळजीत असलेले आम्ही सारे जणू काही एक कुटुंबीय झालो होतो.  माणुसकीच्या एक धाग्याने सगळा परकेपणा  पुसला होता. ज्या दिवशी आम्ही दुसऱ्या रूम मध्ये शिफ्ट झालो त्या दिवशी आमचे हॉस्पिटल मधले सर्व सोबती बाबांना येउन भेटून गेले.  त्यामुळे बाबांना  देखील खूप फ्रेश वाटत होते. हळू हळू  रूम बाहेर पडून चालायला त्यांनी सुरवात केली होती.    संदीप च्या बाबांची तब्येत देखील सुधारली होती त्यानाही आता आयसीयू मधून बाहेर आणले होते. आमच्या खालच्या मजल्यावर ते शिफ्ट झाले होते. आम्ही रूम बदलली तरी वेळ मिळाला कि त्यांना भेटायला जात असू. असे करता करता आमचे जाण्याचा दिवस आला. सर्वांचे निरोप घेऊन आम्ही घरी निघालो तेव्हा आमच्या सर्वांच्या डोळ्यात आनंदाश्रू  होते ते दोन अर्थाने एक म्हणजे खूप मोठ्या संकटा...

सुरेल मैत्री - भाग १        रविवारची रात्र,  साधारण बारा वाजून गेले होते.  कुठे एखादा दुसरा आवाज जर सोडला तर हॉस्पिटल मध्ये सगळी शांतता होती. अचानक आलेल्या या प्रसंगाने मी आणि माझी आई जरा बावरून गेलो होतो. आयसीयुमध्ये असलेल्या वडिलांच्या काळजीने मन अस्वथ होत. झोपायला पुरेशी जागा नव्हती , म्हणून एका बाकड्यावर आम्ही दोघी विसावलो होतो. डोळे मिटून त्याही परिस्थिती आम्ही झोपण्याचा प्रयत्न करत असताना, अचानक कानावर कोणी तरी हळूच गाणं गुणगुणत आहे असा भास झाला. या अशा  वेळी,  अशा  ठिकाणी कोण बर गाणं म्हणत असेल ? म्हणून डोळे उघडून इकडे तिकडे पाहिल. कोणी दिसेना जो तो झोपलेला किंवा पेंगुळलेला दिसत होता. भास झाला जाऊ दे ! म्हणून मी परत डोळे मिटले. परत तोच आवाज ऐकू आला. आता त्या आवाजाने आई हि जागी झाली होती याचा अर्थ तो भास नक्कीच नव्हता.  मग मात्र मी उठले आणि आवाजाच्या दिशेने थोडी पुढे चालत गेले. चालता चालता एका ठिकाणी लाईट च्या प्रकाशात एक पाठमोरा मुलगा दुसऱ्या  एका मुलाला एका  गाण्याचे...

प्रिय आजीसं ,           निळशार आकाश,  गर्द हिरवी झाडी ,  छोटे छोटे आणि  वळणावळणाचे रस्ते लाल माती आणि जोडीला निवांतपणा  अशा  वातावरणात  आमची मस्त  भटकंती चालू होती.  आणि अशातच एका पाऊलवाटेवर  तू  आम्हाला दिसलीस . अगदी  सहज आपली नजरानजर झाली आणि  आपण एकमेकांकडे पाहून हसलो. नऊवार साडी, डोक्यावरून घेतलेला पदर , कमरेतून वाकलेली, चेहराभर दुधाच्यासाई  सारख्या सुरकुत्या , छोटा अंबाडा , हातात दोन काचेच्या बांगड्या , गळ्यात कसला तरी धागा आणि  अनवाणी  अशी तू दिसलीस. चालता चालता  दम लागला कि तू कमरेवर हात ठेवून चालायचीस.  जवळपास  ५-१० मी. तरी आपण चाललो सोबत. तुझ्या चेहऱ्यावरचे दमलेले भाव मी कधीच टिपले होते. मनातून तुझ्या बाबत विचार करत होते,  आणि तेवढ्यात  तू माझ्या समोर आलीस आणि मला म्हणालीस, " ताई सामान आहे का काही ? मी येते सोबत  ते घेऊन, मला हमाली द्या. " मी फ़क़्त तुझ्याकडे पाहिलं मला खूप  अपराध्या सारखं वाटलं. मी तुला म्हंटल, " आजी ...

प्रिय नमू ,       खंर तर मनीषा या तुझ्या नावाचा शॉर्टफॉर्म  मी केला ते खास तुझ्या वर माझा वेगळा हक्क असावा या भावनेतून. पण जस तुझ नाव मी छोट केल तू तशी छोटीच झालीस. तुझ्या मध्ये एकदम बालपणीचा खोडकरपणा आला. तुझ्या सोबत मलापण पुन्हा लहान होण्याचा आनंद मिळाला. आपल्याला एखादी लहान बहिण असावी असे मला नेहमी वाटे तुझ्यामुळे मला ती मिळाली. तस तुझ्या लहानपणीची गोष्ट तू जेव्हा  सांगितलीस तेव्हा जाणवल तुला कस अकालीच मोठ व्हाव लागल. आणि तेव्हा पासून आपल्यात मधल हे नात अधिक दृढ झालं. एकमेकांचा लहानपण जपण्याचा जणू आपण वसाच घेतला. मग काय तू धड्पडलीस किंवा एखादी चुक केलीस कि तुझी चेष्टा करायला मला मोकळीक मिळाली आणि गाल फुगवून लटक रुसायला तुला मिळाली. मैत्रीच हे नात बहिण्याच्या नात्यात बदलण्याची हि प्रोसेस खूपच छान चालू आहे.        मी तुझ्यापेक्षा मोठी असल्याचा फायदा नेहमीच घेतला, ताईगिरी केली पण तू ती खपवून घेतलीस म्हणून. माझ्यावरच्या संकटाच्या प्रसंगात तू माझ्यापेक्षा हि मोठी होऊन माझ्यासाठी लढलीस.  तो बदल खरच...

सुरेल मैत्री ३          जसा तो मुलगा त्याच्या आईला हाक मारत आला तेव्हा मला नर्स ने बोलावलं. बाबा शुद्धीत आल्याच सांगितलं त्यामुळे अगदी अत्यानंदाने मी पळतपळतच आयसीयूकडे गेले. बाबा शुद्धी वर आले होते आणि मुख्य म्हणजे त्यांनी मला ओळखल होत. आम्ही दोघे बोललो आणि त्यांना काहीतरी खायला द्या असे डॉक्टर ने मला सांगितले. तेव्हा घाईघाईने मी आईला तसं सांगून काहीतरी आणायला गेले. खायला घेऊन आल्यावर बाबांना ते दिले त्यांनी खाल्ल्यावर आम्हाला  खूपच बरे  वाटले. बाबांच्या जिवावरचा धोका टळला होता. ते आता लवकर बरे होणार होते. त्यामुळे आम्हालाही आनंद झाला होता. ते सांगण्यासाठी मी बाहेर येउन त्या काकूंना शोधत होते पण त्या काही दिसल्या नाहीत. मग मी म्हटलं इथे थोड्यावेळ बसुयात.         पाच दहा मिनट झाली असतील त्या काकू बोलत बोलत बाहेर आल्या त्या वेळी  त्यांच्या सोबत तो मुलगा दिसला. पण तो हाच होता का आणखी कोणी हे काही कळेना कारण त्यांना भेटायला बरेच जण येत होते. मी समोर  उभी पाहून  त्या  मला म्हंटल्या, " हा माझा मुल...

सुरेल मैत्री २        दुसऱ्या दिवशी सकाळी मी उठले तर बाबा शुद्धीवर आलेच नव्हते,  त्यामुळे मी फार काळजीत  होते. आई सुद्धा उठून बसली होती मी घाई घाईने आयसीयू मध्ये गेले डॉक्टरांशी बोलले. ते म्हणाले अजून  काही तास तरी सांगता येत नाही. काय करावे कळेच ना ! बाहेर येउन आई शेजारी बसले तर ती जरा  फ्रेश वाटत होती. मी तिला म्हणाले, 'काय ग तुला चहा आणून देऊ का ? अजून बाबा शुद्धीवर आले नाहीत.' ती म्हणाली, 'माझा चहा झाला मी केव्हाच उठले. मला त्या गृहस्थांनी चहा आणून दिला. ते माझ्याशी बोलले तुम्ही काही काळजी करू नका, त्यांनी आपली विचारपूस केली ते पण स्वामीभक्त आहेत. हे बघ त्यांनी मला हे पुस्तक वाचायला दिले. आणि वर म्हणाले काही काळजी करू नका काही पैसे लागले तर मी देईन. अहो अशा वेळीच खरी माणुसकी दाखवायची असते.' हे ऐकून मला खूपच बर वाटल आणि आधार वाटला.            मग मी आईला विचारलं, 'काल आपण झोपल्यानंतर कोणी आल होत का ? आणि ते कुठे झोपले असतील आता ? ते  काका काही तुला बोलले  का ?  आई म्हणाली,...

प्रिय इतिहास , तूला  साष्टांग नमस्कार ! खर म्हणजे तुला माझ पत्र पाहून आश्चर्य वाटेल कारण इतक्या वर्षांनी तुझ्याशी संवाद साधण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. पण काय करू शाळेत तुझ्या बद्दल जो अभिमान वाटत होता , तुझ्या कर्तृत्वाने जे मन भरून येत होते त्यातले आता काही सुद्धा शिल्लक राहिले नाही की  काय ? असे वाटते. इतिहासातल्या व्यक्तींच्या नावाने शिमगा करण्याची एकही संधी सध्या वर्तमानातले लोक सोडत नाहीत. आणि हे असच चालू राहील तर भविष्यात डोकावण्याच धाडस ही  उरणार नाही.  ज्यांनी ज्यांनी तुझ्या नावाला मोठ केल इतक, की  जरी तू इतिहास असलास तरी इतिहास जमा होऊ नये, कायम लक्षात राहावा , त्यांना त्यांना आज शरम वाटत असेल रे या सगळ्याची .     खरच तुला तोंड हव होत रे,  तुझ्या हातात माईक हवा होता. म्हणजे काय  तुझ्या काळात घडलेल्या घटना या खरच आम्हाला जशाच्या तश्या आणि योग्य स्वरूपात कळाल्या असत्या. अमुक अमुक अस म्हणाले, तमुक तमुक तस म्हणाले अस काही घडलं नसत आणि चुकीच्या पद्धतीने ते सांगितल गेले नसत. अरे किती बिनधास्तपणे...